Ding 23 Evaluatie

Tja, vul maar in. De tijd zal het leren. Dat we er iets mee moeten is wel duidelijk, anders missen we straks grandioos de boot. Wouter Gerritsma (WoWter) zegt in zijn blog: " Het gaat er om dat de medewerkers in de bibliotheek om kunnen gaan met het veranderende media-aanbod. Dat bestaande en nieuwe gebruikers voorzien kunnen worden van informatie die ze nodig hebben via kanalen die hen aanspreken (de bibliotheek is in staat zich plooibaar op te stellen)". En: "Bibliotheekvernieuwing heeft een grote digitale component. Bij een goede digitale bibliotheek hoort ook een digitale dienstverlening. Medewerkers zullen dus voorbereid moeten zijn om die omslag naar digitaal werken te kunnen maken. De cursus 23 dingen is daartoe een goede aanzet". Helemaal mee eens!
In hetzelfde blog staat een reactie van een cursiste die teleurgesteld is, omdat ze na afloop van de cursus het gevoel heeft, dat er in de organisatie waar ze werkt niets gebeurd met de opgedane kennis. Maar zoiets heeft even tijd nodig. En je kunt zelf altijd dingen verder uitdiepen, want in feite heb je in de cursus niets anders gedaan dan even oppervlakkig kennis gemaakt met bepaalde zaken. Sommige dingen kun je nu al in bepaalde werkprocessen gebruiken. Hierbij denk ik bijvoorbeeld aan Google Docs.
Het houdt natuurlijk niet op bij de cursus 23 dingen. Wowter geeft onder de link "bibliotheek 2.0 ontwikkelingen" (kopje "na 23 dingen") bijvoorbeeld aan dat er een ding 70 bestaat (over vrije en legale MP3 downloads).

De cursus zelf heb ik als zeer nuttig en leerzaam ervaren. Een aantal dingen, zoals RSS, Flickr, chat, YouTube, podcast en vodcast waren al bekend, al wist ik weer niet dat video's on demand vodcasts worden genoemd. Echte verrassingen waren Last.FM, LibraryThing en de vele tools om foto's te bewerken. Over de overige dingen had ik wel eens gehoord of gelezen, maar nooit echt mee gespeeld. Van te voren was ik sceptisch over Twitter, maar ik moest mijn mening herzien. Het is een snel en direct medium en als ik zie hoe slim de ZB dat inzet, dan moeten we daar in Zeeuws-Vlaanderen zeker mee aan de slag. Ik geloof niet dat het de zoveelste hype is, zoals afgelopen week in het AD gesuggereerd werd. Er zijn bijvoorbeeld al bedrijven die Twitter inzetten als aanvulling op hun klantenservice. Rest me nog de begeleiders van de ZB, speciaal Henri en Alinda, te bedanken voor hun hulp en reacties.

Zou het bijna vergeten, maar ik moet nog uitleggen waar mijn blognaam vandaan komt. Welnu, ik woon in Vogelwaarde. En Vogelwaarde is een samenvoeging van twee kerkdorpen, Stoppeldijk, in de volksmond Rapenburg genoemd en Boschkapelle. Ben een geboren en getogen Bossenaar en Bosse Piel is een niet officiële benaming voor iemand die afkomstig is van Boschkapelle.

Het woord piel is dialect voor eend en Bosse piel verwijst naar een koek in de vorm van een gestileerde eend, die gebakken werd door het bakkersgeslacht Van Leuven. Het is bekend dat bij een dijkdoorbraak in 1808 vlakbij Boschkapelle, dat toen aan een zeearm van de Westerschelde lag, een zekere bakker Van Leuven één van de slachtoffers was. Of hij al pielen bakte, vertellen de analen niet. Mijn ouders hebben wel nog Ko en Piet van Leuven gekend. Zij hadden allebei een bakkerij en bakten onder andere pielen. De zoon van Piet, Bert, zette de traditie van het pielen bakken voort. Hij kwam een paar keer per week met brood en aanverwante artikelen bij ons aan de deur en riep dan met luide stem: "De bakker!!" Mijn neef, die heel vaak kwam spelen, zei altijd tegen mijn moeder wanneer hij zin had in een piel: "Tante Fien, ik heb zo'n honger."

Bakker Bert had geen opvolgers en heeft helaas het recept van de pielen meegenomen in zijn graf. Hij is een paar jaar geleden gestorven. Toen hij met pensioen ging, namen Jo en Toon van Leuven, bakkers van het naburige Rapenburg en geen directe familie van Bert, zijn klanten over. Zij bakten ook pielen, maar deze konden qua smaak niet tippen aan die van "d'n Bosch", of te wel Boschkapelle. Inmiddels is hun bakkerij eveneens gesloten en ik was daarom totaal verrast, toen collega Conny me vertelde dat ze Bosse pielen gegeten had, afkomstig van een bakker in Axel. Ze heeft voor mij een zak gehaald. En hoewel op de sticker op het zakje "Bosse pielen" vermeld stond, kan ik jullie verzekeren dat het geen echte waren. De vorm klopte aardig, op de kop na, maar ze smaakten als de Rapenburgse. Bosse pielen waren bovendien donkerder van kleur. Conclusie: de pielen op de foto zijn Rapenburgse pielen, gebakken in Axel.

En nu: op naar ding 70, maar eerst een lange time-out: De heg moet nodig gesnoeid, want die ziet er inmiddels behoorlijk woest uit, de goten moeten schoongemaakt, de sloot moet dringend gemaaid en......last but not least, ik moet weer eens wat aandacht besteden aan Zandhaasje.

Ding 22 Bibliotheek 2.0

Mocht het na deze lawine aan leesvoer nog niet duidelijk zijn wat bibliotheek 2.0 inhoudt, dan komt dat besef vast nooit meer. Edwin geeft in z'n post "Bibliotheek 2.0 overpeinzingen" van 18-08-2007 aan waar het met name om draait: "het centraal stellen van de gebruiker en gebruikersparticipatie". Of zoals het in het artikel in Wikipedia verwoord wordt: "de bibliotheek dient de traditionele manier van het aanbieden van diensten, die gekenmerkt wordt door eenrichtingsverkeer, om te vormen naar diensten waarbij sprake is van tweerichtingsverkeer. De deelname en feedback van klanten spelen daarbij een cruciale rol".

John Riemer zegt in "To better bibliographic services" onder andere dat klanten van de biblotheek zouden moeten kunnen zien in welke vestigingen in de omgeving een bepaalde titel te vinden is. Nou meneer Riemer, het is zeker zo dat uw voorstellen nog lang niet allemaal gerealiseerd zijn, maar dit hebben we in Zeeland al jaren voor elkaar. En het IBL loopt als een trein.

We moeten sowieso niet doen alsof er in de regio niets gebeurd: We hebben de aquabrowser met RSS (werkt) en we doen mee met Aladin. Hierbij moet helaas opgemerkt worden dat het aantal vragen de laatste jaren erg terugloopt. De ZB zit op Hyves, twittert, chat en blogt en in Vlissingen wordt gewerkt met wiki's en heeft een deel van het personeel een groepsblog opgezet. Nu de Oosterschelderegio en Zeeuws-Vlaanderen nog. Op onze scheurkalender stond gisteren de spreuk: "Enthousiasme verspreidt zich als rimpels op het water". Laten we ook na 23 Dingen enthousiast blijven en proberen met de instrumenten, die ons zijn in de cursus zijn aangereikt, het bibliotheekwerk in Zeeland te verbeteren.

En natuurlijk hoeven we niet zelf het wiel uit te vinden. Op biblioblogs en online communities als Bibliotheek 2.0 zijn genoeg ideeën te vinden. Zo zag ik op Bibliotheek 2.0 een aardig verhaal van Birgit Jacobs van de OB Breda. Daar passen ze de publiekscatalogus tijdelijk aan naar aanleiding van landelijke of locale acties. Ze noemt onder andere de Boekenweek, de Maand van het Spannende Boek en Nederland Leest. Er worden dan verwijzingen gemaakt naar relevante externe websites en themalijsten. De activiteiten en bijbehorenden materialen uit de collectie worden hiermee extra onder de aandacht van de fysieke en virtuele bibliotheekbezoeker gebracht.

Ding 21 Aquabrowser

Wie zou die digitale cataloguskaartjes van de Ann Arbor District Library verzonnen hebben? Verlangt deze persoon misschien stiekem terug naar de goede oude kaartcatalogus? Als er echter iets is wat het stoffige imago van de bibliotheek bevestigd, dan zijn het wel die bakken vol kaartjes.

Mijn arbeidszaam leven is begonnen bij de Provinciale Bibliotheek Centrale Noord-Brabant. En ik werkte daar, juist ja, op de catalogusafdeling. In die tijd (zo'n 20 jaar geleden) werden in Noord-Brabant veel bibliotheken geautomatiseerd. Ook de kaartcatalogus van de PBC zelf was op een gegeven moment niet meer nodig. Zo kon het gebeuren dat een al wat oudere medewerker zijn levenswerk bij het oud papier moest gooien. En hij keek niet blij. Of dat nou daarom was, is echter de vraag, want hij keek nooit erg blij.

Bij de "sociale" catalogi waarmee we nu, of al eerder, kennis hebben gemaakt, draait het steeds om hetzelfde principe. De gebruikers kunnen zelf gegevens toevoegen: tags, beoordelingen, recensies, commentaar op recensies en zelfs eigen lijstjes, die dan eventueel met anderen gedeeld kunnen worden. Ook hier tweerichtingsverkeer. Ben benieuwd wanneer deze stap bij onze eigen Zeeuwse catalogus gezet wordt. Hij kan er alleen maar beter van worden. Zo kan het bijvoorbeeld handig zijn wanneer je bij een titel naast de recensie van NBD/Biblion nog andere boekbesprekingen of commentaar van gebruikers kunt vinden. De recensies van de NBD zijn namelijk niet altijd even objectief. Het maken van een lijstje met titels vond ik overigens in de catalogus van de OBA gemakkelijker dan in WorldCat. Kwestie van gewenning waarschijnlijk.

Het mooie van de site van de OB Amsterdam is dat je de tekst kunt vergroten en voor slechtzienden en mensen met een taalachterstand is er nog een ander hulpmiddel, namelijk BrowseAloud. Je gaat met je cursor over de tekst en deze wordt dan voorgelezen. Hiervoor hoef je slechts eenmalig een klein programma op je pc zetten. Eigenaardig is wel dat als je op http://zoeken.oba.nl/ klikt, je linksboven een knop "zoeken" (Aquabrowser) krijgt en daarnaast een knop "catalogus". Alsof je met behulp van de catalogus niet kunt zoeken. De knop "catalogus" is overigens een link naar de "oude" (Vubis) catalogus. In Zeeland is dat beter opgelost door het gebruik van de tekst "klassieke catalogus".



WorldCat is een geweldige catalogus, met links naar bijvoorbeeld Googlebooks en Amazon. "Het woordenboek der Zeeuwse Dialecten" hebben ze in ieder geval ook in de Staatsbibliothek zu Berlin, Kungl. Biblioteket - Sveriges Nationalbibliotek en de Library of Congress. Met eigen ogen heb ik ook een exemplaar gezien in de Lenin Bibliotheek in Moskou.

Voor de tuiniers onder ons: De "Encyclopedia of planting combinations" is helaas niet in een Nederlandse bibliotheek aanwezig. Het is wel vertaald in het Duits, Frans en Pools. Als je een beetje thuis bent in de Latijnse namen van planten kom je echter een heel eind. Het staat bovendien vol prachtige foto's. Dit fraaie boek, waarvan in Nederland geen equivalent bestaat, is overigens gewoon via Amazon of de Drukkerij in Middelburg te bestellen.

Woordenwolken zijn kennelijk in tegenwoordig. Ook de Duitse zoekmachine Hulbee maakt hiervan gebruik. Zoeken op "Mijnsbergen" levert in de tagcloud in ieder geval Edwin, bibliotheek en ZBdigitaal op. Bij een zoekactie op "Hulst" snap ik in eerste instantie de associaties met getand en stekels niet direct tot ik onder de resultaten een artikel over de plant hulst zie staan. Niet aan gedacht natuurlijk.

Toch levert zo'n tagcloud regelmatig echt onverklaarbare associaties op. Een voorbeeld uit onze eigen aquabrowser. Ik zoek op "Een wandeling door Hoek en zijn gehuchten in de dertiger jaren en de latere metamorfose na de 2e wereldoorlog" (een kortere titel kon ik niet vinden). Dat levert 1 treffer op. De associaties dorp, platteland en de tegenstelling hiervan stad zijn nog te snappen. Maar wat moet ik met tuin, slachtoffer, generatie, standaardwerk, restaurant, groep, Vlissingen, Londen, Amsterdam en Rotterdam. Staan die steden voor de metamofose? Moet je nu eens in Hoek gaan kijken. Wanneer je dezelfde titel intikt tot en met het woord jaren, dan krijg je vijf treffers en zijn in de woordenwolk de genoemde plaatsen verdwenen en vervangen door Biervliet, Hulst en Barcelona. Het restaurant is er echter nog steeds (de friettent?) Kortom, zo'n woordenwolk ziet er leuk uit en kan in bepaalde gevallen handig zijn (je komt nog eens op een andere zoekterm), maar ik hecht er niet teveel belang aan.